مىگرداند و تسبيح و تكبير مىگفت ، تا آنكه حضرت حمزه در جنگ احد به شهادت رسيد . آنگاه از تربت او تسبيحى ساخت . رسم مردم بر اين جارى شد تا آنكه پس از شهادت امام حسين ، از تربت قبر او تسبيح فراهم مىكردند : « فلمّا قتل الحسين صلوات اللّه عليه عدل بالأمر اليه فاستعملوا تربته لما فيه من الفضل و المزيّه . » « 1 » دو حديث در فضيلت تسبيح تربت : امام صادق « ع » فرمود : « من كانت معه سبحة من طين قبر الحسين عليه السلام كتب مسبّحا و ان لم يسبّح بها » « 2 » هر كه تسبيحى از تربت قبر حسين « ع » داشته باشد ، تسبيحگوى نوشته مىشود ، هر چند با آن تسبيح نگويد . اما كاظم « ع » فرمود : « لا يستغنى شيعتنا عن اربع : . . . و سبحة من طين قبر الحسين فيها ثلاث و ثلاثون حبّة . . . » « 3 » شيعهء ما از چهار چيز بىنياز نيست : . . . يكى هم تسبيحى با 33 دانه از خاك قبر امام حسين عليه السلام . « 4 » تسبيح تربت ، قصيده‌اى صد بيتى است و واژه‌هايش همه عاشورايى ، كه دانه‌هايش همراه ذاكر ، ذكر مىگويد و عطر شهادت را مىپراكند . كربلائيان با مضمون اين قصيدهء مقدّس همنوايى مىكنند و با تركيبات آن كه الله اكبر ، الحمد لله و سبحان الله است ، آشنا و مأنوسند . دانه‌هاى تسبيح تربت ، گوهرهايى است كه از خاك كوى عشق گرفته شده و از آن نورى تا ملكوت خدا متصاعد مىشود . دلهاى دريايى ، گوهر تربت را در ساحل عشق ، با « اشك » شستشو مىدهند ، و از زمزم ديدگان بر آن مىبارند . اين است رمز جلوه و جلاى هميشگى « تربت حسين » ! و همين است راز برترى تسبيح تربت ، بر دانه‌هاى ياقوت و عقيق و فيروزه و زبرجد و الماس ! تسبيح تربت ، تركيبى كربلايى دارد و آهنگى زهرايى و مفاهيمش هديهء خداوند به « فاطمه » است . منظومه‌اى رمزى از قداست و فداكارى و عشق و خلوص است . چه اكسير شگفتى در خاك مزار حسين « ع » نهفته است ، فضيلت بخش خاك بر گوهر ! - تربت ، فرات

--> ( 1 ) - همان ، ج 82 ، ص 333 . ( 2 ) - همان ، ص 340 . ( 3 ) - همان . در « المزار » شيخ مفيد ، ص 152 ، عدد سى و چهار دانه آمده است . ( 4 ) - براى آگاهى از تاريخچهء تسبيح و تسبيح تربت و آداب آن ر . ك : « دايره المعارف تشيع » ، ج 4 ، ص 205 .